طراحی وب سایت

نوشته: مریم عسگری
منبع: دنیای اقتصاد
computer (رایانه) را به قصد web Surfing (وبگردی) turn on (روشن) می کنی.mouse (موشی) روی mouse pad (زیر موشی) می رقصد. حالا با چند click (تلیک) صفحه موردنظر روی Monitor (پایشگر یا نمایشگر) باز می شود.
شاید هم یک note book computer (رایانه کتابی) در اختیار داشته باشی به هر حال فرقی نمی کند.وارد محیط اینترنت می شوی. حالا تو یک surfer (وبگرد) هستی. پس از مدتی گشت و گذار در اینترنت به فکر می افتی به سراغ Messenger (پیام رسان) رفته و PM (پیام های پستی) را چک کنی.شاید فرصت کنی و سری هم به e-mail (ای- نامه) ات بزنی.چند e-mail (ای نامه) در مورد E-commerce (تجارت الکترونیکی) برایت send (فرستاده) شده است.با خود می گویی بد نیست حالا که مسوولان در تلاش راه اندازی e-government (دولت الکترونیکی) هستند تو هم دل به دریا زده و فعالیتی در این زمینه داشته باشی اما خیلی زود منصرف می شی.
به فکر می افتی چند عکس تازه برای یکی از دوستانت send (ارسال) کنی. به سراغ Scanner (پویشگر) می روی. شاید هم عکس ها را در memory (حافظه) mobile (تلفن همراه) یا computer (رایانه) ات داشته باشی. پس می توانی عکس ها را attachment (پیوست) کنی و ...
حالا رایانه را Turn off کن. راستی یادت نرود عکس هایت را در یک folder (پوشه) مخصوص save (ذخیره) کنی تا اگر (ای -نامه) ات نرسید مجبور به copy paste (نوشت و بچسبان) دوباره عکس ها نشوی.
معادل سازی برای اصطلاحات IT
این پرسش همواره برای زبان شناسان و افرادی که به زبان و ادبیات فارسی تعصب دارند، مطرح است که چرا مردم به واژه های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی روی خوش نشان نمی دهند وگاه پا را فراتر نهاده و کاربران این واژه ها را مورد تمسخر قرار می دهند. البته باید اعتراف کرد کاربرد واژه معادل برای برخی کلمات درک معنای کلام را برای شنونده سخت می کند و به همین دلیل بسیاری از افراد تلفظ لاتین کلمه را به ادای واژه معادل ترجیح می دهند.
از طرفی واژه معادل در نظر گرفته شده برای برخی کلمات عینا ترجمه فارسی کلمه بیگانه است، مانند close که واژه معادل آن بستن یا communication که واژه معادل آن ارتباط است. پس آیا بهتر نبود به جای واژه معادل از لفظ ترجمه استفاده می شد؟
این عوامل در کنار عوامل دیگری مانند عدم فرهنگ سازی ریشه ای برای استفاده از لغات فارسی به جای لغات بیگانه، عدم انتخاب واژه معادل کوتاه و صحیح که به آسانی بر زبان جاری شود و... باعث شده تا اکثر افراد، حتی افراد تحصیلکرده و بسیاری از استادان دانشگاه ها به استفاده از واژه های معادل توجهی نشان ندهند که این موضوع در حوزه کامپیوتر و فناوری اطلاعات مشهودتر است.
امروزه کمتر کسی را می توان یافت که به جای کلمه mouse pad از واژه زیرموشی یا به جای کلمه cyberware از واژه ثقیل رایا افزار استفاده کند.
حتی برخی از فعالان حوزه رایانه نیز با وجود تلاش هایی که فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای یافتن واژه معادل اصطلاحات IT کرده است از این واژه های معادل استفاده نمی کنند و حتی بسیاری از آنها را تا به حال نشنیده اند.
به همین دلیل اگر به رغم تلاش تقریبا ده ساله این فرهنگستان برای معادل سازی اصطلاحات IT به یکی از مراکز خرید و فروش رایانه مراجعه کنید و دندان آبی، پویشگر، وب بین یا زیرموشی بخواهید کسی متوجه منظورتان نمی شود.
تلاش برای حفظ زبان فارسی
گروه واژه گزینی تخصصی رایانه و فناوری اطلاعات از سال 1378 فعالیت خود را در فرهنگستان زبان و ادب فارسی آغاز کرد.
این گروه در ابتدای کار خود، واژه های رایانه را در سه گروه پایه، عمومی و تخصصی دسته بندی کردند که واژگان پایه، در آموزش رایانه به کار می روند.
واژگان عمومی نیز دسته ای از واژه های رایانه ای هستند که وارد زبان عموم مردم شده اند و در رسانه های عمومی هم به کار می روند. واژگان تخصصی را نیز فقط متخصصان این حوزه به کار می برند و در آموزش پایه کاربرد ندارند و به زبان عمومی نیز راه پیدا نمی کنند.
طبق اعلام پژوهشکده فرهنگستان زبان و ادب فارسی بر اساس اصول و ضوابط واژه گزینی در فرهنگستان، اولویت در معادل یابی با واژگان پایه و عمومی است. بنابراین، دو دسته مذکور در دستور کار گروه قرار گرفت که تا خردادماه 1386 تعداد 716 معادل فارسی در این دسته به تصویب شورای واژه گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی رسیده است.
بر اساس اعلام مدیر این پژوهشکده، پروسه انتخاب تا تصویب نهایی واژه معادل برای کلمات مختلف از جمله اصطلاحات IT نهایتا سه سال به طول می انجامد و بر این اساس گروه های تخصصی مختلفی که در زمینه های گوناگون در فرهنگستان تشکیل شده اند ابتدا در جلسات داخلی خود روی معادل یابی واژه ها کار کرده و پس از آن نتایج کار خود را هر شش ماه یکبار به شورای واژه گزینی فرهنگستان ارائه می کنند. در این شورا نیز که از استادان زبان شناس تشکیل شده است معادل های پیشنهادی گروه تخصصی مورد بررسی قرار می گیرد. در جلسات شورای واژه گزینی نیز نمایندگانی از گروه تخصصی برای توضیح در مورد کار انجام شده حضور می یابند که دارای حق رای نیستند.
پس از تصویب اولیه معادل ها در شورای واژه گزینی، واژه های مصوب از طریق انتشارات فرهنگستان به اطلاع عموم رسانده می شود و پس از دریافت نظرها و پیشنهادها که معمولا حدود یک سال به طول می انجامد، معادل های مصوب شورای واژه گزینی برای تصویب نهایی به شورای عالی فرهنگستان ارائه می شود. پس از تصویب واژه ها در شورای عالی، معادل های مصوب برای تصویب نهایی به ریاست جمهوری ارسال می شود و بعد از امضای رییس جمهور، برای استفاده به صدا و سیما، خبرگزاری ها و سایر نهادهای ذی ربط ابلاغ خواهد شد.
بر اساس اعلام فرهنگستان زبان و ادب فارسی تاکنون پانزده هزار واژه توسط این فرهنگستان در حوزه های مختلف معادل سازی شده است که از این تعداد حدود 700واژه به حوزه it مربوط می شود. البته جدیدا حدود 90واژه جدید در حوزه it معادل یابی شده است که با این حساب تعداد واژه های معادل یابی شده در این حوزه به حدود 800واژه می رسد. مدیر پژوهشکده زبان و ادبیات فارسی در رابطه با این موضوع که واژه های معادل در بسیاری موارد ترجمه واژه بیگانه هستند، گفت: در حدود 80درصد موارد ما واژه معادل برای کلمه نمی سازیم. بلکه از میان معادل و ترجمه های موجود، بهترین را انتخاب می کنیم. مثلا برای ngo که مخفف عبارت non gavermental organization است واژه معادل سازمان مردم نهاد را برگزیدیم یا برای cybercrime واژه رایا جرم را انتخاب کرده بودیم که مورد تایید شورا قرار نگرفت و به جای واژه رایا جرم، واژه جرم رایانه ای به تصویب رسید.
رییس انجمن انفورماتیک ایران و عضو گروه تخصصی یارانه ای و فن آوری اطلاعات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز در این زمینه می گوید: زبان فارسی، زبانی بسیار توانا است که این قابلیت را دارد برای بسیاری از واژه ها معادلسازی کند.
به گفته وی در سال 1360 اولین واژه نامه کامپیوتر و انفورماتیک به چاپ رسید که در آن 6هزار واژه معادلسازی شده بود که این واژه نامه در سال 1376 تجدید چاپ شد.
این عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: متاسفانه با وجود تلاش های فراوانی که در این زمینه شده است افراد جامعه حتی اساتید دانشگاه ها و صدا و سیما و ... با ما همکاری نمی کنند و برای تفاخر استفاده از واژه های بیگانه را به واژه های فارسی ترجیح می دهند.
وی افزود: هم اکنون واژه های معادل کلمات IT در سایت فرهنگستان درج شده است و علاقه مندان می توانند از این سایت دیدن کنند. اما متاسفانه این سایت چندان فعال نیست.
کلماتی که معادل ندارند
اینترنت، پست، تلفن، تلویزیون، وب، بایت و... از کلماتی هستند که ترجمه پذیر نیستند. به همین دلیل نمی توان برای آنها معادل فارسی یافت.عضو گروه تخصصی رایانه و فناوری اطلاعات فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این رابطه می گوید، برخی از واژه ها مانند اینترنت ترجمه پذیر نیستند و مدت هاست در ذهن مردم با این لفظ حک شده اند. از طرفی این کلمات، بین المللی هستند و غیرقابل ترجمه.
البته در این مورد استثنا هم وجود دارد. کامپیوتر نیز یک کلمه بین المللی است که از بدو ورودش به عرصه زندگی انسان با این نام شناخته شده است، اما فرهنگستان برای این کلمه واژه معادل رایانه را در نظر گرفته است.
واژه های نورسیده
از سال 1378 که استفاده از واژه های دگرساز به جای alt، زیست تراشه به جاری biochip، دندان آبی به جای Bluetooth، راه اندازی به جاری Boot، میانگیر به جای Buffer، تلیک به جای click و... به تصویب فرهنگستان زبان و ادب فارسی رسید تاکنون تلاش های این نهاد برای حفظ زبان فارسی ادامه داشته است.
حاصل استمرار این تلاش هشتادونه واژه جدید است. براساس اعلام شورای واژه گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، این شورا در جلسات اخیر خود به بررسی واژه های ارائه شده از سوی گروه واژه گزینی رایانه پرداخت و هشتادونه واژه معادل جدید را به تصویب رساند.واژه هایی که در این جلسات از سوی واژه گزینی رایانه به شورای واژه گزینی ارائه شد واژه هایی بودند که با سازه های پیوندی cybeyr و e – ساخته شده اند. e – حرف اول واژه Electronic است که در ترکیبات گوناگونی به کار می رود. مفهوم الکترونیکی در ترکیبات عموما به معنای وابسته به اینترنت یا مخابرات است، cybeyr نیز سازه ای پیوندی است که در ساخت تعداد فزاینده ای اصطلاح فنی، مربوط به پدیده های نوینی که با گسترش فناوری رایانه ای امکان پذیر شده به کار می رود.
براساس اعلام شورای واژه گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، این واژ ه ها پس از گذشت یک دوره شش ماهه تا یک ساله و دریافت بازخوردها و پیشنهادهای صاحب نظران و علاقه مندان، در شورای عالی واژه گزینی فرهنگستان مطرح و به تصویب نهایی خواهد رسید.cybernetic (رایانیک)، cyber war (رایا جنگ)، cyberterrorism (وحشت افکنی رایانه ای)،e-democracy (مردم سالاری الکترونیکی)، e-health (بهداشت رایانه ای)، e-mail (ای - نامه)،e-cash (ای-پول) برخی از واژه های جدید مصوب این فرهنگستان هستند.
منتقدان معادل سازی واژه های IT
معادل سازی برای برخی کلمات از جمله اصطلاحات IT منتقدانی نیز دارد.
از نظر منتقدان کاربرد واژه های معادل به جای کلماتی مانند چت، بلوتوث، جرم رایانه ای و وب کم، اسکنر و... آن هم در شرایطی که کاربردشان سال هاست در ذهن مردم حک شده است کاری بی معنی و بیهوده است.
به زبان افتادن واژه هایی مانند دراز آویز زیبا به جای کلمه متداول کراوات و... که باعث خنده مردم می شود نشانه مخالفت گروهی از مردم با معادل سازی برخی لغات است.
اگرچه فرهنگستان زبان و ادب فارسی اعلام کرده است که هرگز واژه های معادل اینچنینی را تصویب نکرده و این اقدامی خصمانه یا طنزگونه از جانب برخی از افراد است، اما احتمالا این نهاد با معادل سازی نامناسب برای برخی واژه ها باعث به وجود آمدن این جو شده است.
به هر حال منتقدان بر این باورند اصطلاحات IT سال هاست در ذهن کاربران رایانه، حتی کودکان حک شده و نمی توان انتظار داشت طی مدت کوتاهی واژه های جایگزین مورد استفاده قرار گیرند.
فرهاد گوران یک نویسنده در این مورد می گوید: مشکل و مصیبت واژه گزینی های فرهنگستان این است که به فضای عمومی زبان و آنچه به آن هستی روزمره واژگان یا slang process می گویند توجهی نشان نمی دهند.
این واژه گزینی ها منطبق با معیارهای ذهنی جمعی اهل ادب و فضل است و با زبان زنده گویندگان نسبتی ندارد. حال آنکه قرار است توسط همین کاربران عمومی زبان استفاده شود.
بنابراین گاه چنان مضحک از آب در می آید که انگار اهالی محترم فرهنگستان خواسته اند مخاطب را کمی بخندانند.
مثلا گزینش دندان آبی به جای Bluetooth یا موشی به جای mouse.
در جدول زیر معادل های فارسی برخی از اصطلاحات IT از طرف فرهنگستان زبان و ادب فارسی به تصویب رسیده است درج شده است.

منبع : اخبار فناوری اطلاعات و ارتباطات  تاریخ : 7   آذر   1387  شاخه : امنیت